Georg Büchner | bewerking en regie Koos Terpstra
di 4 t/m za 22 december 2007 – Theater de Machinefabriek
Een ‘koningsdrama’
In Dantons dood staan de twee kopstukken van de Franse Revolutie, Georges Danton en Maximilien Robespierre, lijnrecht tegenover elkaar. Ooit streden zij voor dezelfde idealen, maar na de revolutie van 1789, waarbij het ancien régime ten val werd gebracht, raken zij het meer en meer oneens over de te volgen weg. Robespierre probeert met geweld een volksdemocratie te realiseren, terwijl Danton wijst op de fatale gevolgen van dit schrikbewind. Als Danton vervolgens door Robespierre beschuldigd wordt van verraad en een losbandig leven, is hij niet meer in staat het tij te keren. Helder treedt Danton zijn eigen dood tegemoet, in het besef dat zijn kansen – en ook die van Robespierre – voorgoed zijn verspeeld.
Poëzie en platvloers taalgebruik
Dantons dood is een stuk met een bonte stoet aan personages en taferelen, vol sfeer en gedachten. Het vermengt spot met tragiek en poëzie met trivialiteit. Bij uitkomst in 1835 werd het stuk fel bekritiseerd door het platvloerse taalgebruik en de merkwaardige vorm en handeling. Niet zo gek, want de schrijver Georg Büchner brak revolutionair met de literaire traditie van die tijd. Daardoor is hij een van de opmerkelijkste figuren uit de Duitse literatuur: tijdens zijn stormachtige en zeer korte leven – hij stierf in 1837 op 23-jarige leeftijd aan een tyfusinfectie – heeft hij drie toneelwerken afgeleverd die nog steeds tot de verbeelding spreken: Dantons dood (1835), Leonce en Lena (1836) en het onvoltooide Woyzeck (1836). De opvallende en vervreemdende stijl van Büchner wordt als voorloper van het werk van Bertolt Brecht gezien.
Volbloed revolutionair
Georg Büchner (1813-1837), zoon van een dokter in het Duitse staatje Hessen, student medicijnen en natuurkunde in Straatsburg en Giessen, was een volbloed revolutionair. Zijn eerste publicatie Der Hessische Landbote (1834) was een fel opruiend pamflet dat op de gedweeë bevolking van Hessen bijzonder weinig uitwerking had. De 21-jarige jongen die Dantons Tod (1835) schreef is dan ook ontgoocheld. Hij is bezeten van de Franse revolutie en de denkbeelden die daar bij horen. Maar het onderwerp van zijn drama is de ontaarding van de revolutie die er onvermijdelijk op volgt. De vrijheid in wier naam de tirannie wordt bestreden neemt de gedaante aan van terreur. Als spectaculair voorbeeld van deze ontwikkeling neemt Büchner de ondergang van Danton, een van de meest glorieuze, intelligente en temperamentvolle revolutionaire leiders van de Franse revolutie.
regie: Koos Terpstra
acteur: Guus Boswijk, Jef Hoogmartens, Ludo Hoogmartens, Aafke Buringh, Yorick Zwart, Koen Wouterse, Wouter de Jong
decor: Roos van Geffen
kostuums: Ellis op ‘t Landt
licht en special effects: Joshua Lagerwerf
geluid en video: Martin J.A. Lambeek